شنبه 24 آذر 1397 :: نویسنده : حمید
با سلام خدمت عزیزان
مدتی این مثنوی تأخیر شد!
در پست قبلی راجع به شیوه های کنترل خشم صحبت کرده بودم که همینک توجه شما را به ادامه آن جلب می‌کنم:

در دوره‌ای در روان‌شناسی، تلقی بر این بود که انسان مانند دیگ زودپزی است که با تراکم بخار باید تخلیه‌ای در او اتفاق بیافتد تا به انفجار منجر نشود. پس تأکید می‌شد که بایستی فرد در هنگام عصبانیت فریاد زده و حتی اجسام را بشکند. امّا روان‌شناسان متوجه شدند این شیوه حداقل دو پیامد منفی به بار می‌آورد: 


 پیامد اول این‌که با داد و فریاد کردن شاید فرد به طور موقت آرام می‌شد اما دوباره روز از نو و روزی از نو. در هنگام عصبانیت مجدداً مجبور به شکستن اجسام بیشتری می‌شد. چرا که فرد با این حالت اقناع نمی‌شد و مجبور بود فریاد بیشتری بزند. به عبارتی آستانه ارضاء پذیری او بالا رفته بود. 

پیامد دوم این‌که مشاهده ‌شد افراد با داد و فریاد و شکستن اشیاء اصلاً آرام نمی‌شدند. به عبارتی با این کار فرد به خود یاد می‌داد که فردی عصبانی باشد. در طول زمان افراد متوجه شدند با این کار به خود القا می‌کنند که خشمگین باشند. 

به عبارتی الگوی یادگیری‌ای برای عصبانیت ایجاد شد. بنابراین امروز مرسوم نیست که فرد در هنگام عصبانیت فریاد بزند و لزوماً فریاد زدن یا ضرب و شتم منجر به آرامش فرد نمی‌شود. درست است که شاید همان لحظه آرام گیرد ولی این حالت کفایت نکرده و نیاز به فریاد زدن در او بیشتر می‌شود. پس به مرور زمان به خود یاد می‌دهد که شخصیتی عصبانی داشته باشد در حالی‌که روانشناسان جدید موضوع مهار کردن خشم را توصیه می‌کنند. به طوری که هر چه قدر به خودمان کنترل خشم را آموزش دهیم حالت خشمگینی از بین خواهد رفت. 

البته در این میان برخی افراد هم هستند که به مثابه یک بمب ساعتی یا همان زودپز، حالت‌های انفجاری دارند که به مرور زمان کنترل بر خشم خود نداشته و به آستانه‌ای که برسند، منجر به انفجار خواهند شد. البته تعداد این افراد محدود است که چه بسا نیاز به درمان روانی داشته باشند. به هر حال این یک واقعیت است که اگر به فرد آموزش مدیریت خشم را در طول یک بازه زمانی بدهیم دیگر بمب ساعتی معنا نخواهد داشت.


از طرفی دیگر توجه به این نکته هم مهم است که آستانه تحمل و خشم در ارتباط مستقیمی قرار دارند. خشم از حالات هیجانی و تحمل ویژگی شخصیتی افراد است. برخی افراد تحمل بالاتری نسبت به جامعه و تاب‌آوری بالایی در مقابل استرس و مشکلات دارند. از این افراد توقع نداریم زود خشمگین شوند اما افرادی که این ویژگی را ندارند زود به زود هیجان خشم در آنها بروز می‌کند. نکته‌ای که باید به آن اشاره کرد تاثیر ژنتیک بر میزان عصبانیت، تاب‌آوری و تحریک‌پذیری افراد در موقعیت‌های بروز خشم است.

کارکرد دین و اخلاقیات در مهار و کنترل خشم

کارکرد دین و اخلاقیات در مهار و کنترل خشم نکته دیگری است که در اینجا حائز اهمیت است. در واقع در راهکار چهارم کنترل خشم، دین و اخلاق است که نقش پیدا می‌کند. به عبارتی در این مرحله می‌توان به سراغ دین رفت که چه راهکارهای جایگزینی برای مدیریت موفقیت‌آمیز خشم  پیشنهاد می‌کند.

به طور خلاصه راهکارهای دینی در دو دسته کلان و خرد جای داده می‌شوند. راهکارهای کلان یک سری اصول و برنامه کلی در سبک زندگی به ما می‌دهد اما راهکارهای خرد اختصاصاً در رفتارهای سطحی خشم به کار می‌آید.

راهکارهای کلان دینی

1.  از جمله راهکارهای کلان اینکه دین به ما یاد می‌دهد که از ابتدا مراقب شکل‌گیری آرزوهای غیر‌عقلانی باشیم تا به ناکامی و نتیجتاً به خشم منجر نشود.

2. اسلام به ما یاد می‌دهد مراقب شکل‌گیری دلبستگی‌های دم دستی، کم ارزش و بی ارزش دنیایی باشیم؛ از جمله دلبستگی به موقعیت شغلی، اجتماعی و موارد دنیایی که با از دست دادن آنها فرایند ناکامی-خشم-پرخاشگری فعال می‌شود.

3. اسلام یاد می‌دهد که در برخی امور ارزنده‌سازی و در برخی دیگر ناارزنده‌سازی داشته باشیم. به این صورت که در مسائل اخروی ارزش گذاری‌ کنیم. آن وقت اگر در این دست مسائل ناکام شویم، خشمگین شدن در آن هم با ارزش خواهد بود. مثلاً وقتی توسط عده‌ای، اعتقاداتمان پایمال می‌شود، شاید خشمگین شویم و این همان خشم مثبت و مقدس است. در مقابل، به مسائلی که به آخرت کمکی نمی‌کند ارزش ندهیم. مثلاً اگر برای فردی خسارت ناشی از تصادف خودرو بی‌ارزش باشد، خشمی رخ نخواهد داد، اما اگر در این موضوع ارزنده‌سازی کرده باشد، درگیری، یقه گیری و ضرب و شتم به همراه خواهد داشت.

4.  در نهایت اسلام به ما یاد می‌دهد شخصیت و بزرگی را در امور معنوی ببینید. به عبارتی آدم‌هایی عصبانی می‌شوند که احساس بی ارزشی می‌کنند، احساس می‌کنند شخصیتشان زیر سوال رفت. این جا این موضوع که کدام شخصیتِ خود را لحاظ کنیم اهمیت دارد. یعنی فردی که احساس توهین شدن دارد باید ببیند به کدام شخصیت اش توهین شده است، شخصیت با ارزشی که اسلام تعریف کرده یا شخصیتی که خودمان برای خودمان ساخته‌ایم؟ گاهی ما با نقاب‌های پوشالی و خودساخته وارد جامعه می‌شویم، نقاب‌هایی که ممکن است مرتب در حال تغییر باشد.


از خودمان بپرسیم آیا این نقابها زیر سوال رفتند یا شخصیت واقعی؟. 



ادامه در صفحه بعد...


نوع مطلب : روان‌درمانی، روانشناسی فرهنگی، روانشناسی نوجوان، روان‌شناسی یادگیری، روان‌شناسی اخلاق، روان‌شناسی خانواده، روان‌شناسی دین، 
برچسب ها : روانشناسی اسلامی، رواندرمانی، تکانشگری، خودمهاری، خودکنترلی، کارکرد دین، خشم،
لینک های مرتبط :


یکشنبه 15 فروردین 1395 :: نویسنده : حمید
سلام بر همه شما.
پدیده حجاب در جامعه ما به خصوص پس از انقلاب اسلامی موضوعی است که مورد توجه مجامع داخلی و خارجی قرار گرفته است. من در اینجا نمی خواهم نگاه آسیب شناسانه به این پدیده داشته باشم بلکه بیشتر می خواهم یک تحلیل روانشناختی از بی حجابی برخی افراد در جامعه کنونی ارائه دهم.
«کوتاهی نهادهای دینی»، «کم کاری مسوولین فرهنگی»، «بی تفاوتی دین مداران»، «عدم تبیین ارزشهای حجاب»، «نفوذ فرهنگی»، «اعتراض خاموش»، «بی اطلاعی مردم» و ... شاید از  جمله تبیین هایی باشد که در مورد پدیده بی حجابی، بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
اما با نگاهی صرفاً روانشناختی و بیشتر با یک «رویکرد شناختی» به موضوع تقید بر حجاب زنان و دختران ایرانی، میتوان از یک باور عمیق و هسته ای به نام «روان بُنه»، «طرح واره»، «سازه واره»، و یا هر ترجمه دیگری که شما از عنوان علمی «Schema: اسکیما» دارید، سخن به میان آورد. به تعبیر خیلی ساده، اسکیماها همان ذهنیتهای نهادینه شده ای هستند که در طی زمان به یک باور عمیق تبدیل شده اند. به اعتقاد روانشناسان، این باورهای عمیق مبنای شکل گیری قواعد و افکار سطحی تر می شوند که در زندگی روزمره ما بدون اینکه که توجه داشته باشیم فعال شده و ما رفتارهای خود را بر اساس آنها شکل می دهیم. «ای برادر تو همه اندیشه ای!».

روان بنه، حجاب، بی حجابی، روان شناسی، شناخت


ادامه مطلب


نوع مطلب : روانشناسی فرهنگی، روان‌شناسی خانواده، روان‌شناسی دین، 
برچسب ها : حجاب، روان بنه، طرح واره، بی حجابی، شناخت،
لینک های مرتبط :



به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری فارس، در سال‌های اخیر موضوع سنجش شادی و هیجانات مثبت مردم کشورهای مختلف از سوی مؤسسات نظرسنجی نظیر «گالوپ» صورت می‌گیرد و نتایج آن سؤالاتی را به ذهن متبادر می‌کند. به عنوان نمونه، در سال 2013 ایران دومین کشور غمگین جهان معرفی می‌شود! مجله «فوربس» نیز در همان سال ایران را در رتبه یازدهم غمگین‌ها قرار می‌دهد.

گزارش‌های مذکور، واکنش‌های مختلفی را در میان تحلیلگران کشورمان ایجاد کرد و برخی افراد در تلاش برای علت‌یابی این موضوع به تبیین‌های منفعلانه‌ای روی آوردند و علت پایین‌بودن شادی مردم ایران را مواردی چون «تورم اقتصادی»، «نبود آزادی‌های اجتماعی»، «ترویج فرهنگ گریه» و ... اعلام کردند.

اما این تحلیل‌ها تا چه اندازه صحیح است؟ آیا صرفاً با پرسیدن چند سؤال ساده نظیر «به خوبی استراحت کرده‌اید؟ مورد احترام قرار گرفته‌اید؟ موقعیت لبخند و خنده زیاد برایتان پیش آمده است؟ موضوع جالب و تازه‌ای را یاد گرفته‌اید؟ شاد شده‌اید؟» می‌توان به درباره روحیات مردم همه جهان نظر داد؟

در این باره میزگردی را با حضور حجت‌الاسلام عباس پسندیده رئیس پژوهشکده اخلاق و روانشناسی اسلامی و نویسنده کتاب «الگوی اسلامی شادکامی» (رتبه برتر جشنواره علامه طباطبایی) و حجت‌الاسلام حمید رفیعی‌هنر پژوهشگر گروه روان‌شناسی اسلامی پژوهشکده اخلاق و روان‌شناسی، پژوهشگاه قرآن و حدیث و دانشجوی دکتری روان‌شناسی عمومی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی برگزار کردیم که بخش نخست آن را در پی می‌آید.



ادامه مطلب


نوع مطلب : روان‌شناسی دین، روانشناسی فرهنگی، 
برچسب ها : شادی ایرانی، گالوپ، سنجش، روانشناسی اسلامی، فرهنگ، روانسنجی، آرامش روانی،
لینک های مرتبط :


ابتدا به قسمتی از یک خبر توجه نمایید: « باشگاه خبرنگاران در گزارشی به نقل از خبرگزاری آلمانی بیلد نوشت: لیستی از مشهورترین تروریست‌های داعش به همراه تصاویرشان، قبل و بعد از پیوستن به گروهک‌های تروریستی که این بار نه از عراق و سوریه و پاکستان، بلکه از قلب شهرهای اروپایی به این جنایتکاران پیوسته‌اند منتشر شده است. پروفسور “پتر نویمان” کارشناس تروریسم در کینگزکالج شهر لندن در همین خصوص به خبرنگار بیلد گفت: تروریست‌ها قادرند به وحشیانه‌ترین کارها دست بزنند و انگیزه‌های ایدئولوژیک آنان را به این قبیل اقدامات وامی‌دارد. حدود ۳۰۰ الی ۴۰۰ آلمانی، ۴۰۰ انگلیسی، ۶۰۰ فرانسوی، ۵۰۰ بلژیکی و بقیه به طور پراکنده از سایر کشورهای اروپایی در داعش فعالیت دارند.

شاید باورش سخت باشد ولی ۱۰۰ چینی، ۲۰۰ استرالیایی و حدود ۵۰ اندونزیایی نیز عضو داعش هستند.

داعش،بی معنایی، جستجوی معنا،ناامیدی

 



ادامه مطلب


نوع مطلب : روان‌شناسی دین، 
برچسب ها : داعش، تبدل، ایدئولوژی، تغییر ناگهانی، علل روان شناختی داعش، روانشناسی ترور،
لینک های مرتبط :


امام رضا،مشهد،هیمالیا،ریاضت،هند،آمریکا،دانشجو

این داستان را از کتاب یکی از اندیشمندان اسلامی کنونی(آدرس، پایان یادداشت)برایتان نقل می کنم، ولی باید تا آخرش بخوانید تا از نکات این واقعه، آگاه بشید:

«شخصی مورد اطمینان و وثوق برایم نقل کرد که در مشهد و در منزل یکی از دوستان با دو دانشجوی آمریکایی که زن و شوهر بودند ملاقات کردم. برای آن دو، داستان شگفت آوری رخ داده بود که به تقاضای میزبان، آن داستان را برای ما نقل کردند:


احساس خلأ

جوان آمریکایی گفت: وقتی که ما در یکی از دانشگاه های آمریکا مشغول تحصیل بودیم، پیوسته در خود احساس خلأ می کردیم. با اشاره به سینه اش گفت: احساس می کردم که اینجا خالی است. سپس خیال کردم که این خلأ و کمبود ناشی از غریزه جنسی است و با ازدواج و انتخاب همسر، آن خلأ پر می گردد. از این رو، هر دو تصمیم گرفتیم که با همدیگر ازدواج کنیم؛ اما پس از ازدواج...



ادامه مطلب


نوع مطلب : روان‌شناسی اخلاق، روان‌شناسی دین، 
برچسب ها : امام، تسبیح، عطش معنویت، امام رضا، معنویت، معنای زندگی، عطش،
لینک های مرتبط : راه کارهای تقویت معنویت، پایگاه آثار استاد مصباح یزدی،


یکشنبه 26 آبان 1392 :: نویسنده : حمید

سلام بر همه دوستداران امام حسین علیه السلام. شب تاسوعا بود(1392) از بی توفیقی بنده بود که از شرکت در عزاداری این شب محروم شدم. مجبور بودم به خاطر یه جلسه برم تهران. اون جلسه موضوعش چیز دیگه ای بود. امّا یکی از اساتید دانشگاه  که انسان وارسته و متدینی است در حاشیه جلسه سوالی را مطرح کردن و فرمودن این روزها شبهه ای طرح میشه مبنی بر اینکه حرکت امام حسین علیه السلام از مکه تا کربلا  علی الظاهر طبق تاریخ 22-23روزه بوده در حالی که با توجه به مسافت طولانی این دو نقطه با هر سرعتی هم که کاروان حضرت حرکت کرده باشن، نمیتونن دوم محرم به کربلا رسیده باشن!! جریان چیه؟




ادامه مطلب


نوع مطلب : روان‌شناسی دین، 
برچسب ها : امام حسین علیه السلام، مکه، مدینه، کربلا، مسافت، شبهه، تاسوعا،
لینک های مرتبط :


پنجشنبه 10 مرداد 1392 :: نویسنده : حمید

سلام به همگی! توی تاریخِ مباحث روان شناسی موضوع رابطه «نفس» و «بدن» همواره یه موضوع چالشی بوده است. یه زمانی معتقد بودند که نفس(روح، روان) با بدن هیچ ارتباطی نداره و این دو مقوله جداگانه ای هستند و هر کدام کار خود را انجام می ده. بعدها که بشر پیشرفت کرد(!!) مدعی شد که چه کشکی! چه دوغی! اصلاً ما چیزی به نام «روح»  



ادامه مطلب


نوع مطلب : روان‌شناسی دین، 
برچسب ها : روان تنی، نفس، بدن، دین، آرامش،
لینک های مرتبط :


سه شنبه 8 مرداد 1392 :: نویسنده : حمید

سلام ! مطلب رو با یه سوال شروع میکنم: آیا آدمهایی که کمتر اهل دین و دیانت‌اند، خوشبخت تر نیستند؟ اونا هرجا بخوان می تونن برن، با هر کسی خواستن نشست و برخاست میکنن، هرچی خواستند می خورند و می نوشند و قید و بندهایی که دین برای افراد ایجاد میکنه اونا ندارند و لذت بیشتری از زندگی میبرند! و خوشبخت ترند!

جواب: شما با چند درصد این افراد روبرو شده اید و باهاشون صحبت کردید  و میزان رضایت از زندگی رو ازشون سوال کردید؟ و یا با چند درصد افرادی که اهل دینداری هستند مواجه شده اید و رضایت از زندگی رو از اونها پرسیده اید؟

نه اینجوری نمیشه قضاوت کرد باید یه کار دقیق علمی بشه و یا به نتیجه پژوهشهای علمی مراجعه کرد . حالا من میخوام به بخشی از این پژوهشها اشاره کنم.




ادامه مطلب


نوع مطلب : روان‌شناسی دین، 
برچسب ها : دینداری، آرامش، سلامت، خوشبختی،
لینک های مرتبط : انجمن روانشناسی آمریکا،


جمعه 4 مرداد 1392 :: نویسنده : حمید

امروزه موضوع نیاز به پرستش مورد تأیید روان شناسان دنیا قرار گرفته است. «پیر ژانه» یکی از این روان شناسان است که معتقد است نیاز به پرستش برای انسان امر مسلمی است.

از نگاه آموزه های اسلامی خلقت انسانها اساسا با هدف «عبادت» بوده است(ر.ج به سوره ذاریات) و ذکر و یاد خدا باعث آرامش همه انسانها (مومن باشد یا کافر) می گردد(الا بذکر الله تطمئن القلوب(رعد،27) : همه قلبها و نه فقط قلب خاص!).

پرستش نیاز انکار ناشدنی




ادامه مطلب


نوع مطلب : روان‌شناسی دین، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


پنجشنبه 26 آبان 1390 :: نویسنده : حمید

                                              

تأثیر دین،روان شناسی دین، کارکردهای دین، دین در عرصه زندگی،افسردگی،اضطراب،انحراف جنسی،

در دهه های اخیر مطالعه علمی دین و بررسی رابطه آن با متغیر های روان شناختی مورد توجه پژوهشگران مختلف قرار گرفته است.[1]

در واقع دین یک نیروی روان شناختی است که می تواند بر روی نتایج زندگی انسانی تأثیر بگذارد.گستردگی این نتائج  در سه حیطه بهداشت, بهزیستی روانی و رفتار اجتماعی را از مطالعات پژوهشگران  به وضوح می توان یافت.

افراد با سطح دینداری بالاتر,احتمال زنده ماندن‌شان در هر موقعیت بیشتر از دیگران بوده و حضور مکرر در شعائر دینی با کاهش مرگ و میر همراه است.[2]

34درصد از 130مطالعه انجام گرفته ، نشان دهنده تأثیر مثبت و معنادار دینداری بر افسردگی واضطراب است[4].

تحقیقات در ایران نیز رابطه مثبت و معنادار مذهبی بودن و سلامت روانی را به اثبات رسانده است.[5] ونیز رابطه منفی و معنادار جهت گیری مذهبی و افسردگی و اضطراب در میان دانشجویان به اثبات رسیده است.[6]و[7]

در حیطه اجتماعی نیز ، در یک فرا تحلیل از 60مورد معلوم شد که دینداری با میزان پائین بزهکاری و جرم ارتباط داشته است و نیز پژوهش ها نشان می دهد که نوجوانانی که از سطح بالاتری از دینداری برخوردارند؛ میزان پائین تری از انحراف جنسی و نیز بارداری خارج از حیطه قانونی را گزارش می نمایند.[8]

برای مطالعه بیشتر مراجعه کنید به مقاله«رابطه جهت گیری مذهبی و خودمهارگری»، حمید رفیعی هنر،فصلنامه روان شناسی و دین،شماره9، 1389 http://ravanshenasi.nashriyat.ir/node/84



[1] . مسعود آذربایجانی و مهدی موسوی اصل ، درآمدی بر روان شناسی دین،

[2]. Michael E. McCullough & Willoughby, L. B. Brian(2009).Religion, Self-Regulation, and Self-Control: Associations, Explanations,and Implications. Psychological Bulletin, Vol. , No.,

[3]. Michael E. McCullough

[4] . مسعود آذربایجانی و مهدی موسوی اصل ، درآمدی بر روان شناسی دین،

[5] . مسعود ،جان بزرگی،  «جهت گیری مذهبی و سلامت روان».مجله پژوهش در پزشكی دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی،ش4، 1386،ص

[6] . علی اصغر بیانی و همكاران«بررسی رابطه جهت گیری مذهبی با اضطراب و افسردگی در دانشجویان».مجله علمی پژوهشی اصول بهداشت روانی ش3،1387،ص

[7]. هادی بهرامی احسان و آناهیتا تاشک ، « ابعاد رابطه میان جهت گیری مذهبی و سلامت روانی و ارزیابی مقیاس جهت گیری مذهبی ». فصلنامه روان شناسی و علوم تربیتی  ش 69 ،1383 ،ص

[8]. Michael E. McCullough & Willoughby, L. B. Brian(2009).Religion, Self-Regulation, and Self-Control: Associations, Explanations,and Implications. Psychological Bulletin, Vol. , No. ,





نوع مطلب : روان‌شناسی دین، 
برچسب ها : دین، روان شناسی، بهداشت روانی، روان شناسی دین، افسردگی، مرگ و میر، تأثیر دین،
لینک های مرتبط : فصلنامه روان شناسی و دین،




محیی
وبلاگی برای زندگی
درباره وبلاگ

نوشتارهای حمید رفیعی هنر

مدیر وبلاگ : حمید
نویسندگان
نظرسنجی
وقتی مطلب جدیدی در وبلاگ محیی می بینید ترجیح میدهید چه کنید؟








آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :